SALIPAZARI TANITIM

  • Tarihçe

    Salıpazarı Samsun'un bir ilçesidir.

    MÖ.8000 li  (Taş Çağından) yıllardan itibaren izleri sürülebilen Karadeniz İskan Tarihinin ilk yaşam tercih alanı olan Samsun da ciddi bir kültürel birikimin olması kaçınılmazdır. Bu zengin birikimin önde gelen temsilcilerinden biriside Salıpazarı İlçesidir. Tunç Çağından (MÖ.3000) itibaren iskan gördüğü arkeolojik verilerle tespit edilen Salıpazarı İlçesinde bu kültürel birikimin hatırası olan taşınır ve taşınmaz kültür varlığı bulunmaktadır. Terme Çayı ve Bolas Irmağı ile doğanın sunduğu imkanlar Salıpazarı İlçesinin Turizm alanında da zengin bir destinasyon sunmasına imkan vermektedir.
        
    Salıpazarı İlçesinin Kültür-Turizm potansiyeli çeşitlilik bakımından zengin olup, farklı alternatifler sunmaktadır.

    İlçede bir fındık bahçesinde yosunlarla kaplanmış çeşitli kayaların üzerinde Oğuz boylarından Peçenekler ve Kıpçakların kullandığı Runik Türkçe yazılar ve tamgalar bulunmuştur.

    Yine bir fındık bahçesinde eski uygarlıklara ait kaya mezarlar bulşunmuştur.

  • Doğal Güzellikler

    Doğal güzellikler yakın çevrelerindeki arkeolojik alanlarla birleştirildiğinde zengin bir kültür-turizm destinasyonu oluşturmaktadır. Kınalık Ormanları ve diğer yaylalar zengin flora ve faunanın süslediği doğal alanlar olup doğa yürüyüşü-doğal yaşam ve doğa sporları yönünden turiste güzel imkanlar sunmaktadır. Kalabalık gruplara konaklama hizmeti verebilecek noktalar oluşturulması  ve Avlak alanlarının  belirlenmesi çalışmaları hızla devam etmektedir.

    -Terme Çayında su sporları

    -Yamaç paraşütü-sivil havacılık aktiviteleri

    -Dağ-Doğa Yürüyüş sporları

    -Kınalık Ormanları                                                                                                                        

    -Karacaören Şelalesi

    -Yayla Köyü Şelalesi

    -Yaylalar

    -Azap İni Mağarası

    -Endemik Bitkiler

  • Kentsel Doku

    Salıpazarı İlçesinin sahip olduğu geleneksel kentsel doku genellikle Köylerde kendini hissettirmektedir. Zengin yeşil doku içerisinde gizlenmiş Ahşap sivil mimarinin öğeleri olan konutlar ve sergenler başlı başına bir destinasyon konusudur.

    İlçe arazisinin Yüzde 80'i engebeli-dağlık konumdadır. Son derece gür ve yeşil bir bitki örtüsüne sahiptir. Ormanlık alanlarda meşe, kızılağaç, kestane ve özellikle fındıklıklar büyük yer kaplar. Bunların yanı sıra bu ağaçlıkların arasında çok çeşitli ot ve bitkilere de rastlamak mümkündür.

  • Kültürel Zenginlik

    -Garpu/Amazon Kalesi; Samsun İlinin en fazla görsel güzelliğe sahip olup, Demir Çağında (MÖ.1200-550)  kullanılmış olan Açık Hava Tapınağı Kaya Altarı olan Garpu Kale/Amazon Kalesi Salıpazarındadır. Konakören Köyünde yer alan Garpu Kale girişi, kaya basamakları, Kybele atları, devasal kurban kuyusu ile kan akıtma kanallarıyla doğa ile bütünleşmiş  zengin bir arkeolojik kültür alanı oluşturmaktadır. Garpu kaleye giden antik yol ve yürüyüş hattı boyunca takip edilebilen zengin flora,  güzel ve etkileyici bir mola alanı olan Ardıç Pınarı mükemmel bir gezi ve yürüyüş alanıdır. Aynı güzergahta Salıpazarına özgü saklı kubbeli pek çok ahşap camiinin bulunması İlçeyi özgün kılmaktadır . Alan I.derece Arkeolojik sit alanı ilan edilmiştir.
        
    -Konakören Köyü Heybelik Mevki Tunç/Demir Çağı Kaya-Yamaç Yerleşmesi ;
    Terme İlçesi Ambartepe Beldesinin  Orta mahallesi ile Konakören köyü Heyebelik Mahallesinin Bolas deresi ile ayrıldığı ve  Tokat Niksar- Amasya Taşova ve Ordu Akkuş kervan yolunun geçtiği Eğriyol köprüsü üzerinde  yer almaktadır. Kaya kütlesi ile yamaç arasına yol açılmış olduğundan seramik yoğunluğu yamaçta kalmıştır. Yerleşme Bolas deresinin oluşturduğu vadide yer almakta olup, yakın çevresinde tarıma uygun araziler olması da dikkat çekmektedir. Aynı Köydeki Garpu Kale (Amazon Kalesi)  açık hava tapınağı/kaya atları ile ilişkilendirilebilecek olan yerleşmede zengin  seviyede tunç-demir çağ malzemesi dikkat çekmektedir. Samsun’un Tekkeköy sonrası doğu kısmında, özelliklede dağlık bölgede tespit edilmiş ilk  eskiçağ yerleşmesi olması bakımından önemlidir. Böylece Konakören Köyü Garpu Kale açık hava tapınağı/kaya altarı ve Yeşilköy Kaya Mezarlarını kullanan kültürün Heybelikteki kültürle aynı olduğu ve başlangıcının M.Ö.3000 lere kadar gittiğini göstermesi bakımından önemlidir. Alanla ilgili arkeolojik sit alanı ilan çalışmalarına tamamlanmıştır. Ayrıca Çağlayan Köyünden getirilen az pişirilmiş toprak levha üzerine kabartma olarak yapılmış stilize AT kabartması Tunç Çağına işaret etmekte olup, bölgenin Eskiçağ Tarihi ve kültürüne ışık tutmaktadır. Alan I.derece Arkeolojik sit alanı ilan edilmiştir.
     

     -Salıpazarı İlçesi, Yeşilköy Köyü, Kayabaşı Mahallesinde yer alan Kaya Mezarı ve Runik Yazı  (Göktürk Alfabeli) alanı Salıpazarı için önemli bir turizm destinasyon alanı oluşturmaktadır. Kaya Mezarlarının kentin diğer kaya mezarlarına göre farklı tipolojisi olması ve aynı alandaki runik yazılarla bir arada olması nadir rastlanan bir arkeolojik özelliktir. Bu alanda Samsun Büyükşehir Belediyesince Çevre Düzenleme Projesi hazırlanmakta olup, Kamulaştırma çalışmaları devam etmektedir. Alan I.derece Arkeolojik sit alanı ilan edilmiştir.

     -Yeşilköy Muratuşağı Mahallesinde runik yazılı bir kaya yazıtı tespit edilmiştir.

    -Harman Kaya/Üç Kayalar ve İn kayası Mağaraları; Demir Çağı Gözetleme Kulesi yada Kutsal Alan olarak kullanılmış olduğu düşünülen Harman Kaya/Üç Kayalar ilginç görüntüsü ve barındırdığı arkeolojik veriler ile alana gidiş yolu üzerindeki dere ve minik şelaleler yanı sıra  hemen karşısındaki İn Kayası Mağaraları bütünleşerek görsel bir şölen sunmaktadır. Harman Kaya/Üç Kayalar ve İn kayası Mağaraları Cevizli Köyü Huma Camii ile aynı alandaki Kaya Mezarı  son derece zengin bir turizm destinasyon alanıdır.  Alan I.derece Arkeolojik sit alanı ilan edilmiştir.

    -Esatçiftliği Köyünde yer alan ve Demir Çağında kullanıldığı arkeolojik verilerden anlaşılan  İn Bükü Mağarası 45 m.lik uzunluğu ile dikkat çekici özelliklere sahiptir. Yakın mesafesindeki eski bakır ocakları bölgenin tarihine ışık tutmaktadır. Mağaraya giden yolun düzenlenmesi macera severler yanı sıra doğa ve kültür turizmi severleri bölgeye çekecek mahiyettedir.

    -Yeşilköy Özköroğlu mahallesinde dere boyunca ilerleyen basamaklı kaya zeminli yol güzel bir görüntü sunmakta olup, Demir Çağ özelliği göstermektedir. Turistin bu antik yolu kullanarak Yeşilköy Kaya Mezarları ve Runik Yazı Alanına (Yuğ Töreni Alanı) ulaşması mümkündür. Büyük oranda orman içinde kalan yol düzenlendiği takdirde ciddi bir turizm potansiyeli oluşacaktır. Alanın  Arkeolojik sit alanı ilanı ilan çalışmaları devam etmektedir.

    -Çağlayan Köyü Kalıntıları bölgede Tunç Çağı izlerini taşımaktadır. Bölge ile ilgili çalışmalar devam etmektedir.

    - Cevizli Köyü  Huma Ahşap Camii Mezarlığındaki Kaya Mezarı ; Salıpazarı İlçesi, Cevizli Köyü, Camii Yanı Mahallesindeki  Huma Ahşap Camii bahçesinde yer alan Kaya Mezarı orta boyutlu  kaya kitlesindeki taraçalarda yontularak düzleştirilmiş, bağımsız kaya fasadında konumlandırılmış bir adet oda mezardan oluşmaktadır. Hali hazırda da mezarlık olarak kullanılan bu alanın mevcut işlevinin çok eskiye gittiği bu tespitle anlaşılmaktadır. Sahanın Nekropol olma ihtimali olsa da açıkta sadece bir mezar odası görülebilmektedir. Kaya mezarı tek odalı, üç sekili kaya oda mezarlarına örnek olup soyulmuştur. Salıpazarı ilçesi, Yeşil Köy, Kayadibi Mevkiinde runik yazılı-tamgalı taşlarla iç içe olan kaya mezarları ile aynı özellikleri sergileyen Cevizli Köyü Kaya mezarı aynı kültürün ürünü olduklarını ve yayılım alanını göstermesi bakımından çok önemlidir. Kaya mezarı tescil edilerek koruma altına alınmıştır.

    -Kaya Değirmen; Karacaören Köyünde Tacalan Deresi üzerindedir. Doğal Kaya içine yapılmış olan değirmen çalışır durumda olup, konumu itibari ile İlimizdeki tek örnektir. Değirmenin tescil çalışmaları devam etmektedir.

  • Av Turizmi

    Zengin bir doğa ve ormanlık alanlara sahip olan Salıpazarında ekonomik getirisi fazla olan av turizminin yapılabileceği alanlar oldukça fazladır ve Kınalık Ormanları bölgesi en gözde av turizmi alanı olma özelliği taşımaktadır. Ayrıca Aktör Kadir İNANIR’ın bu ormanlarda kereste işiyle uğraşmış olması tanıtımını kolaylaştırma hususunda faydalı olacaktır.

  • El Sanatları

    Antik çağlardan beri bölgede varlığı bilinen dokumacılık, sepetçilik, süpürgecilik, ahşap işlemeciliği vb. el sanatlarının devamlılığının sağlanması için gerekli önlemler alınmaktadır.

  • Geleneksel Mutfak

     Geleneksel yemekleriyle ünlü olan Salıpazarında Çarşamba İlçesi  ile benzer etli ve hamur işi yemek kültürü yaygındır. Bunların içinde Keşkek ve Kıvratma önemlidir. Salıpazarı’nın zengin mutfağının tanıtılması ve ekonomiye kazandırılması gerekmektedir. Ayrıca doğada bulunan bitkiler Salıpazarı mutfağının vazgeçilemezi olup organik ürün olarak dağ çileği reçeli ekonomiye de kazandırılmaya başlanmıştır.

  • İnanç Turizmi

    -Salıpazarı İlçesi en fazla Ahşap Camiye sahip İlçemizdir. İl genelinde 114 adet olan Ahşap Caminin 26 adedi Salıpazarı İlçesindedir. Geçme tekniği ile yapılan Camiler Kırma Çatılı, saklı kubbeli bir özellik göstermektedir. Ayrıca pek çok ahşap türbe ve ziyaretgah mevcuttur. Hasan Tekke, Yeşil Tekke, Gökgöz Tekkesi  bunların en tanınmışlarıdır. İlginç hikayesi olması nedeniyle Gök Göz Tekkesi ve 26 adetlik sayısal yoğunluğu nedeniyle konuya örnek teşkil etmesi amacıyla 2 aded Ahşap Caminin  özelliğini belirtmek faydalı olacaktır.

    -Cevizli Köyü  Huma Ahşap Camii; Cevizli Köyünün eski adı Huma/Homa olup, isim Eski Türkçede Humay /da denilen Ana Tanrıça ve yükseklerde yaşayan efsanevi /cennet kuşu Hüma ile ilişkilidir. Hemen yanındaki  Terme sınırlarındaki  bölge ile bir bütünlük içerisinde Oğuzlu, Göktürk, Gökmen,  vb. adların yoğunluğu coğrafyanın Türk iskanı hakkında ipuçları vermektedir.  Huma Ahşap Caminin olduğu aynı alanda Salıpazarı Yeşilköy Kaya mezarları ile aynı özelliklere sahip Kaya mezarı  ve yakın mesafesindeki tepede Gökgöz Tekkesi bulunmaktadır. Camii; Cevizli Köyü, Cami Yanı Mahallesindeki büyük eski mezarlık içerisinde yer almaktadır. Huma  Camii adıyla anılan camiyi Hasan Ustanın yaptığı binmektedir. Harim ve önündeki sonradan kapatılmış sundurmadan oluşan yapı Köy Tüzel Kişiliğine aittir ve minaresi bulunmamaktadır. Genel görünüm itibari ile Salıpazarı Ahşap Camilerinin özelliklerini taşıyan yapı dıştan iki katlı cephe düzenine sahiptir. İri taşlar üzerine bindirilen kirişlerin üzerine yerleştirilen taban nemin etkisinden kurtulmak amacıyla topraktan yükseltilmiş, kestane cinsi ağaçtan ahşap perdeler yığma olarak muntazam dilmeler halinde yerleştirilmiştir. Köşelerde kurtboğazı geçme tekniğiyle tutturulan ahşap perdelerdeki düzgünlük oldukça dikkat çeker. Camiyi oluşturan ahşap perdeler aynı ölçülerde kesilerek aralara dikmeler yerleştirilmiş ve dikme aralarındaki açıklıklar pencere olarak düzenlenmiştir. Caminin her iki katında muntazam kesilmiş perdeler  ve bu perdeler arasında harimi dolanan bir kat kirişi mevcuttur. Duvarları oluşturan perdeler kavilalar ile sağlamlaştırılarak statik dengenin sabitlenmesi sağlanmıştır. Harim alt ve üst katlarda simetrik bir görüntü veren dikdörtgen formlu giyotin kanatlı pencere sistemi ile aydınlatılmaktadır.

    Camii önündeki kapalı sundurmadan harime geçilmektedir. Harim girişinin sağından bir merdivenle mahfile çıkış sağlanmaktadır. Ahşap yığma tekniği ile inşa edilen yapıda kare formlu harem içten  düz tavanlı ve mihrap önü kubbeli  dıştan ise dört omuzlu kırma çatı ile kapatılmıştır. Alaturka kiremitle örtülü kırma çatı son yıllarda yapılan değişikliklerle Marsilya kiremitle kaplanmıştır. Sade bir işçilik gösteren çift kanatlı kapıyla girilen  harim de mahfel,  -U- şeklinde doğu-batı yönde devam eder ve ortada balkon formunda mihrap yönünde çıkıntı yapar. Toplam altı sütunla taşınan mahvel genel olarak sade bir görüntü arz edip, sütunların başlık ve altlık kısımları dikdörtgen, gövdeleri ise çokgen  kesitlidir. Sütun dizisi tavanı desteklemek amacıyla mahfilde de devam etmektedir. Harime doğru çıkıntı yapan Mihrap yuvarlak hatlı kenarları niş şeklinde bir düzenleme gösterip iki yanında kıble duvarı boyunca uzanan rahle sekisi görülmektedir. Vaiz kürsüsü ile  minber genel olarak sade bir işçilik gösterir. Güneyde iki, doğu-batı cephede üçer olmak üzere iki katlı bir pencere ve cephe düzenine sahip olup, kareye yakın plan sergileyen camii 19.yy. da inşa edilmiş ahşap camiiler geleneğindedir.

    -Karacaören Köyü  Soyuk Ahşap Camii; Karacaören Köyü, Soyuk Mahallesinde yer almakta olup, Soyuk Camii adıyla anılmaktadır. Harim ve önündeki sonradan kapatılmış sundurmadan oluşan yapı Köy Tüzel Kişiliğine aittir ve minaresi bulunmamaktadır. Genel görünüm itibari ile Salıpazarı Ahşap Camilerinin özelliklerini taşıyan yapı dıştan iki katlı cephe düzenine sahiptir. İri taşlar üzerine bindirilen kirişlerin üzerine yerleştirilen taban nemin etkisinden kurtulmak amacıyla topraktan yükseltilmiş, meşe cinsi ağaçtan ahşap perdeler yığma olarak muntazam dilmeler halinde yerleştirilmiştir. Köşelerde kurtboğazı geçme tekniğiyle tutturulan ahşap perdelerdeki düzgünlük oldukça dikkat çeker. Camiyi oluşturan ahşap perdeler aynı ölçülerde kesilerek aralara dikmeler yerleştirilmiş ve dikme aralarındaki açıklıklar pencere olarak düzenlenmiştir. Caminin her iki katında muntazam kesilmiş perdeler  ve bu perdeler arasında harimi dolanan bir kat kirişi mevcuttur. Duvarları oluşturan perdeler kavilalar ile sağlamlaştırılarak statik dengenin sabitlenmesi sağlanmıştır. Harim alt ve üst katlarda simetrik bir görüntü veren dikdörtgen formlu giyotin kanatlı pencere sistemi ile aydınlatılmaktadır.

    Camii önündeki kapalı sundurmadan harime geçilmektedir. Harim girişinin sağından bir merdivenle mahfele çıkış sağlanmaktadır. Ahşap yığma tekniği ile inşa edilen yapıda kare formlu harem içten  düz tavanlı ve mihrap önü kubbeli  dıştan ise dört omuzlu kırma çatı ile kapatılmıştır. Alaturka kiremitle örtülü kırma çatı son yıllarda yapılan değişikliklerle Marsilya kiremitle kaplanmıştır. Sade bir işçilik gösteren çift kanatlı kapıyla girilen  harim de mahfel,  -U- şeklinde doğu-batı yönde devam eder ve ortada balkon formunda mihrap yönünde çıkıntı yapar. Toplam altı sütunla taşınan mahvel genel olarak sade bir görüntü arz edip, sütunların başlık ve altlık kısımları kare, gövdeleri ise çokgen  kesitlidir. Gövdede tespihlikleri bulunmaktadır. Sütun dizisi tavanı desteklemek amacıyla mahvelde de devam etmektedir. Harime doğru çıkıntı yapan Mihrap yuvarlak hatlı kenarları tırtıklı  niş şeklinde bir düzenleme gösterip iki yanında kıble duvarı boyunca uzanan rahle sekisi görülmektedir. Vaiz kürsüsü ile  süslemeli kapı tacına sahip minber genel olarak sade bir işçilik gösterir. Beratında 1962 yazılı olan camii, İki katlı bir cephe düzenine sahip olan ve kareye yakın dörtgen plan sergileyen camii 19.yy. da inşa edilmiş ahşap camiiler geleneğindedir.

    -Cevizli Köyü  Şehit Gök Göz Tekkesi; Cevizli Köyü Güney Tepe ve hemen yanındaki Kırağın Mevkiinde ‘’GÖK GÖZ TEKKESİ’’ adıyla anılan taşla çevrilmiş birer mezar bulunmaktadır. İki ayrı tepede aynı isimde tekke olması ilginç olup rivayet Anadolu’ nun adsız Şehitlerinden biri olduğunu göstermektedir. Fetih yıllarında bölgedeki kanlı savaşlardan birinde  ‘’GÖKGÖZ’’ (mavi gözlü) namlı bir Bey kılıç-kalkanıyla Güney Tepede savaşırken kollarını kaybeder. Ancak Allah tarafından verilen gizli güçle kılıç-kalkanıyla savaşmaya devam eder ve düşmanı Güney Tepeden püskürtmeyi başarıp ilerleyerek arkadaşlarının savaştığı hemen yandaki Kırağın tepeye ulaşır. Ancak kolları kaybettiği yer olan Güney Tepede kalmıştır. Savaşın hızını kestiği bir anda Gök Gözün kolları olmadan  savaştığının fark edilmesi ve olaya şahit olan  bir arkadaşının şaşkınlıkla bağırması olağan üstü durumu sonlandırır. O anda Gök Göz Şehit olarak son nefesini verir. Bunun üzerine arkadaşları Gök Gözün Allah dostu bir şehit olduğuna kanaat getirerek Gövdesini son nefesini verdiği ‘’Kırağın Tepeye’’, kollarını ise ilk düştükleri yer olan ‘’Güney Tepeye’’  gömerler.

SALIPAZARI BELEDİYESİ

22°

Parçalı Bulutlu

-

Cumartesi

  • Pazar

    24°

    /

    15°

  • Pazartesi

    22°

    /

    13°

  • Salı

    28°

    /

    18°

Kapat